Świąteczne tradycje na świecie

Od lat niezmiennie zaskakuje nas różnorodność świątecznych zwyczajów. Zachwycamy się świąteczną piniatą, skocznymi kolędami, pokazami sztucznych ogni czy wigilijnymi daniami tak bardzo różnymi od polskich dwunastu potraw. Jednak wiele bożonarodzeniowych elementów jest wspólnych, bez względu na szerokość geograficzną. Niezależnie od kraju i przekazywanych od pokoleń zwyczajów, wszyscy staramy się, aby Święta były po prostu wyjątkowe dla nas i małych bliskich. Dziś życzymy Wam Wesołych Świąt i zabieramy Was w małą podróż przez świąteczne tradycje na świecie!

Albania – indyk w roli głównej

Naszą podróż przez świąteczne tradycje na świecie zaczniemy zgodnie z alfabetem – w Albanii., gdzie Święta Bożego Narodzenia mają bardziej wymiar komercyjny niż duchowy. Nic dziwnego – Albania to kraj, gdzie ok. 60% mieszkańców to wyznawcy Islamu. Mimo to, nie brakuje świątecznego klimatu! W łatwością znajdziecie tu wszystkie symbole zimowych wakacji – choinki, ozdoby i lodowiska. Jeśli chodzi o kulinaria, to najważniejszą rolę pełni indyk! To zdecydowanie najpopularniejsze świąteczne danie w każdym albańskim domu. W czasie Świat podaje się też mały okrągły chlebek – wypieka się go samemu, a do ciasta wrzuca się monetę. Następnie wierzch chlebka dzieli się na ilość domowników, a na każdej części zapisuje się inicjały. Po upieczeniu chlebek należy pokruszyć i sprawdzić, komu trafiła się szczęśliwa moneta. To właśnie ona zapewni powodzenie przez cały kolejny rok!

Austria – najpiękniejsza kolęda

Austriacy mają swój sposób na pierwszą gwiazdkę, szczególnie kiedy niebo jest zachmurzone, a za oknem widać tylko ciemność. Po godzinie piątej w oknach rozbrzmiewa mały dzwoneczek, który jest znakiem do rozpoczęcia Wigilii. Ale musicie wiedzieć, że Austria to przede wszystkim ojczyzna jednej z najpiękniejszych kolęd, czyli „Cichej Nocy”. To właśnie tutaj w 1818 roku powstała “Stille Nacht” – kolęda przetłumaczona na ponad 300 języków! 

Co więcej przez Świętami, mieszkańcy muszą uważać na demona z rogami kozła – już od 5 grudnia w Austrii grasuje Krampus, który straszy dzieci! Poza tym, Austria (a szczególnie Wiedeń!) słynie z Jarmarków Bożonarodzeniowych. Przedświąteczny czas to idealny moment, żeby odwiedzić austriacką stolicę!

Chorwacja – dębowe gałązki

Wiele zwyczajów świątecznych w Chorwacji (i w ogóle na Bałkanach) przypomina te, które znamy z naszych domów. W Wigilię unika się mięsa, przynajmniej aż do wieczerzy, gdzie to właśnie mięsa są główną potrawą. Chorwaci chętnie jedzą indyka, pieczonego prosiaka lub duszoną wołowinę. To czas spędzany przy wspólnym stole, z rodziną i przyjaciółmi.

Szczególną tradycją jest palenie badnjaka – dębowego pieńka z rozgałęzieniami, przypominającego nieco ludzką brodę. Co więcej, z płonącego badnjaka wróży się na przyszły rok! Do popularnych tradycji należy także wysiewanie ziaren pszenicy w dniu Św. Łucji, czyli 13 grudnia, tak by zdążyła wyrosnąć na Święta.

Egipt – koptyjskie święta

Egipt to kraj muzułmański, ale stąd też wywodzą się Koptowie. Święta Bożego Narodzenia w prawosławnym kościele koptyjskim poprzedzone są 43-dniowym, rygorystycznie przestrzeganym postem. Na kilka dni przed Bożym Narodzeniem, jak każe odwieczny obyczaj, gruntownie sprząta się domy i kościoły. W niektórych domach na poczesnym miejscu, a w kościołach przy wejściu umieszcza się i dekoruje maghare, czyli odpowiednik naszej szopki betlejemskiej. W każdej rodzinie wypieka się posypane grubo cukrem pudrem świąteczne ciasteczka, którymi w tym czasie będzie się częstować bliskich i sąsiadów. 

Francja – słodki pieniek

Francuzi nie obchodzą Wigilii, a 25 grudnia głównym daniem jest indyk nadziewany kasztanami. W tym dniu wręczane są także prezenty oraz ręcznie robione kartki. We Francji dzieci wierzą, że to mały Jezus przynosi im prezenty, które wkłada do bucików ustawionych przy kominku. Inne opcje francuskich darczyńców to dobra wróżka Dame Abonde oraz Św. Mikołaj wraz ze swoim przyjacielem Pre Fouettard. Miłośnicy słodkości powinni zaś wiedzieć, że tradycyjnym ciastem jest skomplikowane do wykonania „Buche de Noel”, czyli spektakularna rolada w kształcie pnia drzewa.

Grecja – pod żaglami

Na dzień przed Bożym Narodzeniem oraz przed Nowym Rokiem greckie dzieci śpiewają kolędy, chodząc od domu do domu. Najczęściej przy akompaniamencie małych metalowych trójkącików i niewielkich glinianych bębenków. Na prawie każdym stole można znaleźć Christopsomo, czyli Chleb Chrystusa. Jest to okrągły bochenek ozdobiony na szczycie krzyżem, wokół którego ludzie stawiają symbole z ciasta przedstawiające wszystko to, co oznacza długotrwałość. Najważniejszym bożonarodzeniowym symbolem w tym kraju nie jest choinka lecz przystrojony… model żaglowca. Wynika to z silnych związków Grecji z morzem, których tradycja sięga dużo dalej niż ubieranie drzewka!

Gruzja – brodate chichilaki

W Gruzji tradycyjną ozdobą bożonarodzeniową są chichilaki. To orzechowe lub leszczynowe tyczki, wysuszone i wystrugane tak, aby zakręcone stróżyny tworzyły coś w rodzaju puchatej sukienki. Chichilaki symbolizują drzewko życia, ozdabia się je owocami, które symbolizują płodność. Co ciekawe, za czasów ZSRR, chichilaki były zakazane, ponieważ puchata część ozdoby kojarzyła się z brodą św. Bazylego – jednego z najważniejszych świętych w kościele prawosławnym. Chichilaki pali się na dzień przed świętem Epifanii.

Hiszpania – wielka loteria

Święta Bożego Narodzenia w Hiszpanii zaczynają się wielką loterią z pulą nagród w wysokości kilku miliardów euro! Zwycięskie numery są wyśpiewywane przez dzieci z Colegio San Ildefonso. Hiszpańskim odpowiednikiem polskiej pasterki jest Misa del Gallo, czyli Msza Kogucia. Legenda głosi, że to kogut swoim pianiem jako pierwszy ogłosił narodziny Jezusa. W Wigilię, która jest najważniejszym dniem podczas hiszpańskich świąt, rodziny zasiadają do uroczystej kolacji. Główne dania różnią się w zależności od regionu, ale zazwyczaj są to jagnięcina i prosię, pieczony indyk, owoce morza, ryby. Na deser podaje się natomiast turrón – rodzaj nugatu z migdałami, marcepanem, orzechami. Wszystko popija się dużą ilością tradycyjnego hiszpańskiego białego wina musującego – cava!

Holandia – palenie choinek

Holendrzy nie są specjalnie religijni, ale Boże Narodzenie to dla nich okazja do spotkań z najbliższymi. Poza tym Holendrzy chętnie ozdabiają swoje domy, by stworzyć wyjątkowy nastrój. 25 grudnia to dzień przeznaczony na wręczanie prezentów i świąteczny obiad, często przyrządzany wspólnie na małych patelniach na stole. Po świątecznym obiedzie Holendrzy chętnie grają w planszówki, w szczególności w „holenderski bilard”. W wielu domach ogląda się przemówienie monarchy. Do ciekawych tradycji w tym okresie należy… wielkie poświąteczne palenie choinek, które stwarza kolejną okazję do spotkania w miłym gronie!

Kuba – roztańczone święta

Czy wiedzieliście, że świętowanie Bożego Narodzenia na Kubie było przez długi czas zakazane? Wszystko po to, by skupić się na zbiorach trzciny cukrowej. Jednak samo święto jest dniem wolnym od pracy, a Kubańczycy świętują tak, jak potrafią najlepiej – piekąc prosiaka, pijąc rum i tańcząc do białego rana! To dobry czas na wspólne biesiadowanie, a święta często łączy się z obchodami Sylwestra. Nie ma choinki, ani prezentów, ale jest radość ze wspólnego spędzania czasu! A czyż nie to jest jednym z najważniejszych elementów Świąt?

Malta – iluminacje i szopki

Na Malcie święta mają wymiar przede wszystkim duchowy, religijny i rodzinny. Dodatkowo, Maltańczycy postawili na szopki bożonarodzeniowe. Znaleźć je można na każdym kroku! Co ciekawe zdobią nie tylko kościoły, ale również witryny sklepowe i prywatne podwórka. Cechą charakterystyczną maltańskich świat są też bogato zdobione ulice i domy. W Święta Malta staje się rozświetloną wyspą – bogate iluminacje tworzą niezwykły klimat. Ważnym punktem Świąt jest Msza Św. o północy, podczas której śpiewane są kolędy i wygłaszane kazanie przez dziecko. 

Nepal – w rytmie zen

Nasza podróż przez świąteczne tradycje na całym świecie wiedzie nas do dalekiej Azji, gdzie tych tradycji… brak! W Nepalu, gdzie odsetek Chrześcijan jest niewielki, wigilijna wieczerza nie różni się za bardzo od normalnego posiłku. Choć w sklepach znaleźć można mikołaje i plastikowe choinki, a w cukierniach wybrać świąteczne wypieki, nie ma tu przedświątecznego szału charakterystycznego dla Europy. Może to jest właśnie przepis na udane święta, bez wizyt w galerii handlowej, mycia okien i samochodu? Bez kolejek w sklepach i kupowania prezentów pod choinkę. W Nepalu możecie na spokojnie przygotować się do tego niezwykłego czasu, który spędzicie po prostu razem.

Norwegia – świąteczny koziołek

Norwegowie pielęgnują tradycję koziołka julebukk. Dawniej dzieci w maskach kozła wędrowały i kolędowały, otrzymując słodycze, a dziś julebukk wykorzystywany jest jako element dekoracji ze słomy z czerwoną wstążką wokół szyi. Aby nawiązać do dawnego wędrowania, Norwegowie chowają koziołka w domach swojej rodziny i przyjaciół, a kto znajdzie figurkę, przekazuje ją dalej. Głównym daniem świątecznej kolacji jest pinnekjtt, czyli solone jagnięce żeberka. Przygotowuje się również… owsiankę! W wigilijny wieczór należy bowiem poczęstować nią domowego gnoma, nazywanego Julenisse – wówczas będzie grzeczny i zamiast płatać złośliwe figle przyniesie dzieciom prezenty.

Portugalia – dodatkowe nakrycie

W Polsce zostawiamy dodatkowe nakrycie przy wigilijnym stole dla głodnego wędrowca, w Portugalii zostawia się je dla osoby zmarłej. Należy o tym pamiętać, bo dzięki termu zmarli będą opiekować się domem przez kolejny rok. Zwyczaje świąteczne Portugalii są dosyć podobne do polskich tradycji. Może poza świątecznymi daniami, bo na portugalskim stole królują potrawy z dorsza oraz ciasto Bolo Rei – królewskie okrągłe ciasto z kandyzowanymi lub suszonymi owocami i orzechami. 

Rumunia – kolędnicy

Podobnie jak w Polsce, w Rumunii święta obchodzi się uroczyście. Szczególnie ważne jest tu kolędowanie, zwane „colindatul”. W czasie kolędowania dzieci odwiedzają domy, śpiewając pieśni religijne, a w zamian otrzymują słodycze, orzechy lub drobniaki. Zgodnie z tradycją choinkę ubiera się dopiero w Wigilię. Na stole wigilijnym przeważają potrawy z wieprzowiny oraz świąteczne wypieki. W wielu rodzinach kultywuje się tradycję dzielenia się chlebem podczas składania życzeń (podobnie jak w Polsce opłatkiem). Prezenty przynosi tu św. Mikołaj, w nocy z 24 na 25 grudnia. Sami widzicie, ze jest całkiem sporo podobieństw!

Włochy – stara czarownica

Choinkę we Włoszech ubiera się już 8 grudnia, a w Rzymie jest to wyjątkowe wydarzenie. W tym dniu budowane są również żłóbki w kościołach. W Neapolu powstaje największa szopka na świecie, złożona z ponad sześciuset elementów. Oprócz Mikołaja prezenty przynosi Befana, czyli stara czarownica, która zostawia upominki w butach lub w skarpecie. Niegrzecznym dzieciom zostawia węgiel – włoskie cukierki carbone, a grzecznym słodkie caramelle. Na świątecznych stołach we Włoszech królują węgorze, dorsze, vermicelli z małżami, penettone i pandoro.

Wesołych Świąt!

Podróżowanie po świecie w czasie Bożego Narodzenia to bardzo ciekawe doświadczenie, które pozwoli nam naprawdę poznać świąteczne tradycje na świecie. Niezależnie gdzie zdecydujecie się spędzić Święta, życzymy Wam wspaniałych chwil!

P. S. Jeśli zainteresowały Was świąteczne tradycje z różnych krajów, zapraszamy też na naszego bloga CityLove, gdzie piszemy o różnych tradycjach (i nie tylko!)